Op een dag, zo’ tien jaar geleden, kwam er een avontuur voorbij. Zomaar uit het niets sprong het uit de bosjes naar voren. Dat kwam goed uit, want ik hou van avonturen. Maar dit avontuur was anders dan al die andere die ik had beleefd. Het bleef onophoudelijk aan mij trekken.
Tja, dacht ik, wat nu? Loop ik het avontuur achterna of ga ik naar huis?
Nog voordat ik een besluit kon nemen, riep het avontuur: ‘Kom, we gaan.’
‘Uh…’ Ik wou iets zeggen, maar wist niet wat. Een stem fluisterde in mijn hoofd: ‘Buiten kun je ook binnen zijn…’
Ik wist niet wat dat zou kunnen betekenen. Ik wist toen ook nog niet dat dit avontuur een aaneenschakeling van bijzondere ontmoetingen zou worden. Ik had nooit kunnen bedenken dat dit avontuur mij zou meenemen naar het groenste groen van Rotterdam.
Maar dat gebeurde: het avontuur en ik gingen samen op pad.
Het avontuur lonkte
Een avontuur is pas een avontuur als er iets gebeurt wat je niet verwacht. Het onverwachte is ook een risico. Stel je voor dat je ergens terechtkomt waar je niet wil zijn. Wie kent het verhaal van Roodkapje en de wolf niet?
Zo avontuurlijk als ik ben, ik hou ook van zekerheden. En ik hou van een doel, en van een missie. Maar hoe neem je de regie over van een avontuur dat al begonnen is?
Hoe geef je een avontuur handen en voeten?
Hoe maak je van een avontuur een goed verhaal?
Het avontuur lonkte, maar het verhaal erachter werd belangrijker.
Een goed verhaal
Wat is een goed verhaal? Dat is niet in een zin uit te leggen. Een avontuur dat spontaan is begonnen zal deze vraag zeker niet kunnen beantwoorden. Met het lonkende avontuur kwamen er steeds meer vragen in mij op. De vragen buitelden als vragen over elkaar heen.
‘STOP!’ riep ik tegen mezelf. ‘Ik ben op zoek naar antwoorden, niet op zoek naar ontelbaar veel meer vragen.’
Ik deed mijn ogen dicht en zette voorzichtig mijn ene voet voor de andere. Met mijn ogen dicht, worden mijn gedachten uitgeschakeld en wordt het stil in mijn hoofd. Dan loop ik op gevoel en hoor ik geluiden die ik anders niet hoor. Nu ook. In de verte klonk een scheepstoeter, dat was niet het antwoord dat ik zocht, dat was het geluid van een waarschuwing. Want op zoek naar het verhaal achter het avontuur was ik van het wandelpad afgedwaald. Een boom langs de waterkant hield mij staande.
De juiste vraag
Daar stond ik dan. Leunend tegen de boom, kijkend over de rivier.
‘Dat ging maar net goed,’ zei een vrouw die langsliep.
‘Ik loop graag met mijn ogen dicht,’ zei ik. ‘Op het strand is dat makkelijker dan hier.’
We raakten in gesprek en hadden het over de dingen die we belangrijk vinden. Ik vertelde haar over mijn avontuur en over de zoektocht naar het verhaal dat erachter schuilgaat. Ze begreep wat ik bedoelde. Ze verzamelde verhalen. Vooral korte verhalen. Al jarenlang. Al sinds de dag dat ze een bandrecorder en een microfoon in handen had.
‘Een goed verhaal,’ zei ze, ‘begint met de juiste vragen.’ Ze klonk overtuigend. ‘Wacht even,’ zei ze. ‘Ik heb een idee.’ Ze pakte haar koptelefoon en microfoon, zette de bandrecorder aan en stelde vragen. Helder en doelgericht. Mijn antwoorden waren in het begin niet altijd scherp: soms rommelig, soms te uitgebreid.
‘Wat niet goed is of te lang duurt, knip ik eruit,’ zei ze lachend.
En dat gebeurde ook.
Een week later was het verhaal achter mijn avontuur bij radio Rijnmond te horen. Kort en krachtig. Inspirerend en enthousiasmerend. Dat is de magie van radio — en de kracht van Chris Natuurlijk.
Kleine parels
En zo begon tien jaar geleden onze samenwerking. Chris en ik gingen samen op zoek naar bijzondere plekken in en om de stad, kleine parels passend bij het seizoen van het jaar.
We interviewden boswachters, dichters, schrijvers, kunstenaars, filmers, natuurkenners, architecten, hoveniers, tuinmannen en tuinvrouwen, programmamakers, boekhandelaren, daktuinbouwers, een diepzeeduiker, een mos-expert en vele andere Rotterdammers die bevlogen over hun werk konden praten.
We bezochten festivals, markten en beurzen, we stonden midden in het boerenland, keken uit over akkers en proefden de smaak van dichtbij en ver weg.
We sopten door ondergelopen natuurgebieden en zagen hoe eenden zwemmen over molshopen. We lazen boeken, gingen kokkerellen, verzamelden verhalen over visdiefjes, notenkrakers, prehistorische dieren waarvan je nu nog steeds botjes kunt vinden.
We fietsten kriskras door de stad, we reden richting de bron van de Rotte en zagen in het voorbijgaan de geschilderde landschappen van Chabot. We liepen langs Schotse Hooglanders over het eiland van Brienenoord, we kwamen nog meer te weten over de geschiedenis van Heijplaat en we dwaalden door de wilgenjungle van het Klein Profijt. We zagen hoe grijze daken veranderden in kleurige daktuinen. We liepen op blote voeten over het zand van de Maasvlakte en namen een duik in de Noordzee. Voor ‘zomeren’ om de Hoek (van Holland) hadden we opnames voor uren radio. We struinden door het groen van tuindorp Vreewijk, we raakten niet uitgekeken in de voedselrijke Overtuin van Trompenburg, en bij Buurman, de circulaire bouwmarkt, leerden we dat je van restjes hout nog van alles kunt maken.
Onze lijst met onderwerpen werd nooit korter, wel langer.
Chris Natuurlijk was voor iedereen, en echt Rotterdams. Het radioprogramma groeide om mij heen, het werd een thuis. Niet alleen voor mij, maar ook voor al die anderen die meewerkten. Voor veel trouwe luisteraars van radio Rijnmond begon het weekend pas echt op zaterdagochtend om acht uur.
De roep van de zeearend
Voor de aller-, allerlaatste uitzending maakte het vaste team van Chris Natuurlijk een boottochtje door de Biesbosch. Rondom ons was het een drukte van jewelste. Het getijdengebied was nu van de watervogels, van stamgasten tot overwinteraars.
Op de terugweg, tussen de hoosbuien door, legden we aan om een van de eilandjes te verkennen. Het was windstil en het begon licht te schemeren. In de drassige grond stonden verse sporen van een ree. En de beverglijbaan was volop in gebruik. In de verte werd er geklepperd, of was het geklap?
‘Hoor je dat?’ zei de boswachter. ‘Dat is de roep van de zeearend. Het is een paartje dat duidelijk maakt dat dit hun gebied is, hun territorium en van niemand anders.’
En wat niemand van ons had durven dromen: met dit geklepper en geklap, met de roep van twee zeearenden, eindigt dit allerlaatste programma van Chris Natuurlijk.